أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
370
قانون ( فارسى )
ورم اوذيما اكثرا از بخارى توليد مىشود كه از خلط بلغمى برمىخيزد ؛ كه در اين حالت بايد آن را از صنف ورم هيجانى به حساب آورد . اوذيما با ورم ناشى از خلط سودايى فرقهايى دارد ؛ از ورم سودايى كمتر سفت است و بدرنگيش نيز كمتر است . گاهى امكان دارد كه از اثر ضربت خوردن و اين قبيل تصادفها ، اوذيما پيدا شود . حتما مادهء ورم در اين حالت بلغم است كه به ورم انجاميده ؛ كه اين حالت در اقليت است و زياد رخ نمىدهد و اگر رخ داد دردى هم همراه دارد . علاج ورم سست دورى و پرهيز از هرچه توليد بلغم مىكند و اسهال دادن بيمار كه از خلط بلغم به وجودآورندهء ورم سست پاكسازى شود ، در رأس معالجات قرار دارد و حتما بايد مراعات شود . بعد از پرهيز كذايى و پاكسازى كامل ، بايد علاجى را به كار برى كه هم خشكاننده و هم تحليلبرندهء باد باشد . قبل از گذاشتن دارو بر ورم ، بايد جاى ورم كرده را وسيلهء دستمال ماساژ دهى و ماساژ با فشار باشد ؛ آنگاه داروى خشكانندهء مادهء ورم را بر ورم بگذار ! نبايد به هيچ وجه جاى ورم كرده با آب تر شود . در سرآغاز معالجه ، ابر مردهء نو را در سركه مخلوط با روغنى دارويى بسيار تحليلبرنده و يا در آب بورك و خاكستر فرو كن و بر ورم بمال ! كه در خود ابر مرده هم گوهر خشكاننده و تحليلبرنده موجود است . و تا ديدى كه ورم در افزايش است سركهاى را كه ابر مرده را در آن خيس مىكنى پرمايهتر و ترشمزهتر گردان ! تا آنجا كه در پايانهاى معالجه ، سركه در منتهاى تندمزگى باشد . مىتوانى تنها ابر مردهء نو را بر ورم بگذارى كه به تنهايى نيز مفيد فايده است . و اگر ابر مردهء نو را - چنان كه گفتيم - به روغنى دارويى بسيار تحليلبرنده بيالايى و بر ورم بگذارى بهتر است . همچنين اگر ابر مردهء نو را در خاكستر آب چوب انجير ، خاكستر آب چوب تاك ، خاكستر آب چوب بلوط و امثال آن خيس كنى و بر ورم سست بگذارى خوب است . بايد ابر مردهاى را كه بر ورم مىگذارى طورى بگذارى كه همهء ورم را بپوشاند ، مبادا مادهء به جاى خالى از ابر آمده منحرف گردد . اگر ابر مرده گير نيامد ، پارچهاى را دولا كن و در خاكستر آب دارويى كه ذكر شدند خيس كن و بر ورم بگذار و زود به زود آن را عوض كن ! كه ممكن است ورم فرونشيند . اگر به جاى خاكستر آب چوبهاى مذكور ، آب آهك باشد ، تأثير بيشترى مىبخشد . روغن گل مخلوط با سركه و نمك و گوگرد سوخته هم خوب است . گوگرد به تنهايى نيز خوب است . ساييدهء نخود كه با آب كلم بسرشد در علاج ورم سست اثر شگفتآور دارد .